Erkeklerde HPV Pozitifliğinde Sperm Parametreleri ve İnfertilite. Kanıta Dayalı İnceleme

HPV ve Sperm Sağlığı: DNA Hasarı (DFI), Motilite ve İnfertiliteye Etkisi

İnsan papilloma virüsü (HPV) erkeklerde yalnızca genital siğil ve bazı kanserlerle değil; bazı çalışmalarda semen kalitesi, sperm fonksiyonu ve yardımcı üreme tedavisi (IUI/IVF/ICSI) sonuçları ile de ilişkilendirilmiştir. Mekanistik veriler HPV’nin sperm başına tutunabildiğini; klinik çalışmalar ise HPV pozitif semen varlığında progresif motilitede düşüş, sperm DNA hasarında artış (DFI) ve bazı ART döngülerinde daha zayıf gebelik göstergeleri olabileceğini bildirmektedir.

Erkeklerde HPV pozitifliği, belirtiler, tanı ve tedaviye dair genel rehber için: Erkeklerde HPV Pozitifliği: Tanısı, Belirtileri ve Tedavisi

HPV Sperme Nasıl Tutunur? (Mekanizma)

Laboratuvar çalışmalarında HPV’nin L1 kapsid proteinleri aracılığıyla spermin yüzeyindeki bazı yapılara (özellikle heparan sülfat proteoglikanlarına) tutunabildiği gösterilmiştir. Bazı deneysel modeller, HPV pozitif spermin oosite penetrasyon sırasında viral materyal taşıyabileceğini öne sürer. Bu veriler, spermin HPV için bir “taşıyıcı” olabileceği hipotezini destekler; ancak klinik sonuçlara etkisi kişiden kişiye değişebilir.

HPV Semen Kalitesini Etkiler mi?

Sistematik derleme ve meta-analizlerde HPV pozitif semen varlığının bazı erkeklerde progresif motilitede azalma ve zaman zaman morfoloji/derişimde olumsuzluklarla ilişkili olabileceği bildirilmiştir. Bu alanda çalışmaların yöntemleri (HPV tipi, yük ölçümü, test tekniği) farklı olduğundan sonuçlar heterojen olabilir.

HPV ve Sperm DNA Hasarı (DFI)

Sperm DNA parçalanma indeksi (DFI), embriyo gelişimi, implantasyon ve düşük riski ile ilişkili önemli bir ara belirteçtir. Bazı yayınlar HPV’nin oksidatif stres ve membran değişiklikleri üzerinden DFI artışı ile ilişkili olabileceğini belirtir. Bu nedenle yüksek DFI, belirgin motilite kaybı, açıklanamayan infertilite veya tekrarlayan başarısız ART öyküsü olan çiftlerde semen HPV değerlendirmesi hekim tarafından gündeme alınabilir.

Doğal Gebelik ve ART (IUI/IVF/ICSI) Sonuçları

IUI (Aşılama)

Bazı prospektif çalışmalarda, semeninde enfeksiyöz HPV saptanan olgularda IUI döngülerinde klinik gebelik oranlarının daha düşük olabileceği bildirilmiştir. Ayrıca HPV yükünün artmasıyla gebelik olasılığının belirgin azalabileceğini öne süren veriler vardır. Bu bulgular önemli olmakla birlikte her merkezde aynı sonuçlar görülmeyebilir.

IVF/ICSI

Derleme çalışmalarının genel eğilimi, semen HPV pozitifliğinin bazı çiftlerde fertilizasyon/implantasyon ve klinik sonuçlarda ortalama düzeyde olumsuzlukla ilişkili olabileceği yönündedir; ancak klinik heterojenite yüksektir. Bu nedenle karar, çiftin tüm klinik verileri birlikte değerlendirilerek verilmelidir.

“Semen Yıkama” HPV’yi Tam Temizler mi?

Klasik yıkama/kapasitasyon protokollerinin HPV’nin sperm yüzeyine güçlü tutunması nedeniyle her zaman yeterli olmayabileceği gösterilmiştir. Bazı çalışmalarda enzimatik destekli yöntemlerin (örneğin hyaluronidaz destekli seçim/swim-up) HPV sinyalini daha etkin azaltabildiği bildirilmiştir. Bununla birlikte bazı serilerde motilite/viabilitede hafif düşüş de raporlanmıştır; yarar–risk dengesi laboratuvar ve hasta bazında değerlendirilmelidir.

HPV Aşısı ve Erkek Fertilitesi

HPV aşısı öncelikle korunma amaçlıdır. Ancak bazı klinik çalışmalarda HPV pozitif semen saptanan infertil erkeklerde aşılamanın viral temizlenmeyi hızlandırabileceği ve bazı üreme göstergelerini iyileştirebileceği bildirilmiştir. Bu veriler umut verici olsa da (çoğu çalışma retrospektif/tek merkezli), kesin öneri için daha güçlü prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır.

HPV aşısı hakkında: HPV Aşısı

Klinik Pratikte Ne Zaman Düşünülmeli?

Açıklanamayan infertilite
Tekrarlayan erken gebelik kaybı
Tekrarlayan başarısız IUI/IVF/ICSI
Yüksek DFI veya belirgin motilite kaybı
Genital siğil öyküsü ve/veya yüksek riskli HPV şüphesi

Bu başlıkların varlığında yaklaşım; semen analizi, DFI değerlendirmesi, yaşam tarzı düzenlemeleri ve gerekirse HPV’ye yönelik ek test/stratejiler şeklinde hekim tarafından planlanır.

Sık Sorulan Sorular (FAQ)

HPV sperm sayısını ve hareketini düşürür mü?

Bazı çalışmalarda HPV pozitif semen ile progresif motilitede düşüş arasında ilişki bildirilmiştir. Ancak sonuçlar her çalışmada aynı değildir; sperm parametreleri birçok faktörden etkilenir.

HPV sperm DNA hasarını (DFI) artırır mı?

Bazı yayınlar HPV’nin oksidatif stres yolakları üzerinden DFI artışı ile ilişkili olabileceğini belirtir. Yüksek DFI, gebelik ve embriyo gelişimi açısından önemli bir göstergedir; hekim gerekli görürse ölçüm planlayabilir.

HPV, IUI/IVF/ICSI başarısını azaltır mı?

IUI’de daha düşük klinik gebelik oranları bildiren çalışmalar vardır. IVF/ICSI için de ortalama düzeyde olumsuz ilişki bildiren derlemeler bulunur; ancak klinik heterojenite yüksek olduğundan karar çiftin tüm bulgularına göre verilmelidir.

Semen yıkama HPV’yi tamamen temizler mi?

Klasik yıkama yöntemleri her zaman yeterli olmayabilir. Bazı serilerde enzimatik destekli sperm seçimi yöntemleri HPV sinyalini azaltmada daha etkili bulunmuştur; uygun yöntem laboratuvar ve hasta bazında belirlenir.

HPV aşısı infertil erkeklerde işe yarar mı?

Aşı temel olarak korunma içindir. HPV pozitif semen saptanan bazı infertil erkeklerde aşı sonrası viral temizlenme ve bazı üreme göstergelerinde iyileşme bildirilmiştir; ancak bu konuda daha güçlü çalışmalara ihtiyaç vardır.

Kaynak Notu

Bu yazı; Foresta (2011), Garolla (2018), Depuydt (2019), Depuydt ve benzeri klinik çalışmalar ile seçili derleme/meta-analizlerde raporlanan bulguların sentezidir. Çalışmalar arasında yöntem farklılıkları bulunduğundan, sonuçlar kişiye göre değişebilir.

HPV ile ilgili genel bilgi ve değerlendirme için: HPV (Tanı ve Tedavi)